امروز: پنج شنبه, ۲۹ ارديبهشت ۱۴۰۱ برابر با ۱۸ شوّال ۱۴۴۳ قمری و ۱۹ مه ۲۰۲۲ میلادی
پنج شنبه, ۱۱ ارديبهشت ۱۳۹۹ ۱۳:۴۳
۱
PNAZAR
نسخه چاپی

هنر عصر نوسنگی- راز درشت سنگ ها، کروملک و منهیر

هنر عصر نوسنگی- راز درشت سنگ ها، کروملک و منهیر
به گزارشتمیم نیوز

در هنر دیرینه سنگی انسان که در اوج تعقل به سر می برد توانست دنیای خویش را با تصویر بنمایاند و به صورت انتزاعی در آورد. بدین سان او با تسخیر و نگه داشتن تصویر این جهان، کوشید بر آن مسلط شود.در دوره نوسنگی انسان با اختراع کشاورزی و اهلی کردن برخی از جانوران وحشی گامی غول آسا در جهت تسلط واقعی و عملی بر محیط خویش برداشت.

پس از آنکه ذخیره غذایی کافی برای خویش تهیه کرد از شکارگری به رمه داری، کشاورزی و به شهرنشینی تغییر حالت داد. شکارگر سرگردان به اجتماعی سازمان یافته پیوست که در روستاها محاصره شده با مزارع کشت شده به زندگی خویش ادامه می داد. از آن پس مراحل تکاملی طولانی در جهت تسلط فنی باور نکردنی انسان بر محیط طبیعی آغاز شد که امروزه نیز ادامه دارد.

پیش از پایان یافتن عصر سنگ، در بخش هایی از اروپا انسان خط و اسلوب های اندازه گیری را که از ابزارهای ضرور معنوی برای انتقال و ثبت تجربه ها و محاسبه و پیش بینی تغییرات مکان و زمان به شمار می روند اختراع کرد. این اختراعات با اهمیت بیکرانی که برای پی ریزی تمدن داشتند تدریجا در خاور نزدیک (آسیای غربی) تحقق یافتند و مورد استفاده قرار گرفتند.

رفته رفته از طریق داد و ستد و کوچ نشینی و شتاب گرفتن مهاجرت اندیشه ها، تاثیر فرهنگ نسبتا پیشرفته خاور نزدیک در بخش عقب مانده اروپای غربی که همچنان در مراحل میان سنگی و نوسنگی تکامل خود به سر می برد، احساس می شد.

درشت سنگ ها

لیکن این تاثیر تا آن اندازه که از طریق رسوم جدید مذهبی و مراسم تدفین و شیوه مشخص کردن مکان های مقدس و مقبره ها با سنگ یادبود اعمال می شد از طریق هنرهای جدید اعمال نمی شد. در منتهاالیه غربی اروپا، برتانی، ایرلند، انگلستان، ساختمان ها یا یادمانهایی از سنگ های عظیم نیمه تراشیده بر جا مانده اند که صدها سال مایه حیرت و شیفتگی آدمیان بوده اند.

ابعاد این سنگ ها که در پاره ای موارد به بیش از بیست متر می رسد و چندین تُن وزن دارند تاریخ دانان را بدین فکر انداخته است که آنها را درشت سنگ ها (مگالیتس) و فرهنگ پدیدآورنده آنها را فرهنگ درشت سنگی بنامند. ساختمان های درشت سنگ، تقریباً در 3000 سال پیش از میلاد در اروپای غربی به ظهور می رسند.

نخستین نمونه های این ساختمان ها در کنار نخستین دهکده های اسکان یافته و استحکامات بندی شده جنوب اسپانیا و پرتغال یافت شده اند. این دهکده ها احتمالاً سکونت گاه های کوچ نشینان یا نتیجه گسترش امپراتوری یا اقتصاد از سرزمین های خاور نزدیک بوده باشند و یگانه فرهنگ دارای تمدن شهر نشینی در دنیای غرب آن روزی به شمار می رفتند.

بدین ترتیب درشت سنگها مظاهری از آغاز نفوذ فرهنگی یا مذهبی بیگانه به نظر می رسند که ساکنان بومی اسپانیا و پرتغال آن را پذیرفتند. این فرهنگ از سرزمین های یاد شده در امتداد ساحل اقیانوس اطلس به سوی شمال گسترش یافت و تقریباً در سال 2000 پیش از میلاد به میان ساکنان جزیره بریتانیا راه یافت.

ساختمان های درشت سنگ، چندین نوع دارند. دولمن یا ساختمان تخته سنگی، از چند سنگ بزرگ عمودی با یک تخته سنگ به جای سقف تشکیل شده است.

هنر عصر نوسنگی- راز درشت سنگ ها، کروملک و منهیر

 

دولمن ها احتمالا بقایای گورهایی دالانی هستند که کپه خاک روی شان را آب باران شسته و برده است. گورهای دالانی یعنی نوع غالب گور درشت سنگ( اکنون هزاران گور از این دست در فرانسه و انگلستان وجود دارد)  دالانی دارد که تخته سنگ های بزرگ منتهی به محفظه ای مدور و غالباً دارای طاقی پیش آمده در حکم دیوارهایش هستند و در آن هر یک از چند حلقه سنگی از پشت ردیف زیرین به درون کشیده می شود تا آنکه حلقه ها از بالا مسدود می شوند.

این گورها را غالباً در شیب تپه ها می ساختند یا با چند کپه خاک می پوشاندند و احتمالاً با گورهای لانه زنبوری میسنی که به خوبی نگهداری شده اند ارتباط دارند. در کارناک واقع در برتانی، تک سنگ های بزرگی به نام منهیر به طور قائم و در ردیف های موازی کار گذارده شده اند، که برخی از آنها تا چندین کیلومتر امتداد می یابند و از چندین هزار تکه سنگ تشکیل می شوند.

هنر عصر نوسنگی- راز درشت سنگ ها، کروملک و منهیر

 

سازندگان این یادمان ها ظاهرا هدفی مذهبی داشته اند و شاید آنها را برای پرستش مردگان یا خورشید بر پا می داشته اند. گاهی این سنگ های بزرگ را دایره وار برپا می داشتند و نام کروملک بر آنها می نهادند.

 

هنر عصر نوسنگی- راز درشت سنگ ها، کروملک و منهیر

 

از جمله شگفت انگیزترین کروملک ها می توان به دو کروملک در ایوبری و استونهنج انگلستان اشاره کرد. ساختمان واقع در ایوبری درون حلقه ای سنگی قرار دارد که قطرش به بیش از 1200 متر می رسد. بقایای استونهنج مجموعه ای از سنگ های بزرگ رسوبی و سنگ های کبود شنی کوچکتر هستند.

حلقه بیرونی از تک سنگ های بزرگ شنی تشکیل شده و روی شان نیز سنگ های حمال گذاشته شده است. حلقه بعدی از سنگ های کبود شنی تشکیل شده بود که به نوبه خود بر نیم حلقه ای نعل اسبی شکل (انتهای باز به سوی خاور) از ساختمان های سه سنگی محیط بود، پنج جفت از بزرگترین سنگ های شنی و دارای سنگ حمال، هر یک از 45 تا 50 تن وزن دارند. سنگ دیگری که تک و رو به خاور قرار گرفته، پاشنه سنگ است و اگر شخصی در وسط این مجموعه بایستد و به بیرون بنگرد، در برابر نقطه ای ایستاده است که خورشید در نخستین روز انقلاب صیفی از آن طلوع می کند.

اگر این سنگ را بلند کنیم تا خط برآمدن آفتاب در نخستین روز انقلاب صیفی سال برپا شدنش دقیقا مشخص شود، طبیعتاً در اثر عوامل نجومی، چنین نتیجه می شود که مسیر این خط با گذشت زمان، مختصر تغییر پیدا کرده است. مقدار انحراف برابر خواهد بود با زمانی که از برپاشدن این سنگ ها گذشته است، بدین ترتیب عمر این ساختمان عظیم معلوم می شود.

بنابر محاسبه ای که در اوایل سده بیستم به عمل آمد معلوم شد که خورشید در نخستین روز انقلاب صیفی سال 1680 پیش ازمیلاد دقیقا بر بالای سنگ نشانه طلوع کرده بود و با محور این پرستشگاه و جاده منتهی به آن در یک خط قرار داشت. تاریخگذاری به روش کربن 14 این محاسبه را تایید کرد، هر چند ممکن است اصلاحاتی که اخیراً در محاسبه مزبور به عمل آمده است تاریخ یاد شده را به مقدار قابل توجهی عقب تر ببرد.

هنر عصر نوسنگی- راز درشت سنگ ها، کروملک و منهیر

 

امروزه محاسبات کامپیوتری باعث پیدایش مشاجره تازه ای پیرامون استونهنج شده است. اما نه بر سرتاریخ ساختمان آن بلکه بر سر هدف از ساختمان آن. این بنای اسرارآمیز که در سده های میانه معتقد بودند کار جادوگری به نام مرلین است که آن را از ایرلند ربوده و به آنجا آورده یا کار نژادی از غول هاست، در روزگار ما به عنوان یک تقویم بسیار دقیق و دلیلی بر رشد سریع نیروی عقلی انسان شناخته می شود.

تک سنگ های استونهنج حتی امروزه که در محیطی مخروبه مانند برپا مانده اند، عظمتی بی مانند دارند و آفریده تلاش قهرمانانه جسمی و فکری نوع بشر هستند. در ایوبری نیز مانند استونهنج در مجموعه دایره های متحدالمرکز با گذرگاه ها یا راه های ارتباطی منحنی، گرایش به نظم، تقارن و توازنی احساس می شود که نه فقط نشانه ای از مراسم پیشرفته و سازمان یافته جادویی و دینی است بلکه نشان می دهد که یک حس رشد یابنده هستی نیز در اثر مشاهده حرکت ظاهری ماه و خورشید در انسان آن روز پدید آمده بود.

 

بیشتر بخوانیم:

هنر غارنشینان

 نقاشی و هنر در عصر میان سنگی

هنر و معماری روم باستان

 شبیه سازی چهره در رم باستان

هنر مینوسی ها در پیکرتراشی و سفالگری

جایگاه نقاشی و نقش برجسته در پادشاهی کهن مصر

پیکرتراشی هنرمندانه اکدی

 شروع هنر دینی در مقابر دخمه ای مسیحیان

 کلیسای سان ویتاله، شکوه موزاییک کاری در نخستین عصر طلایی بیزانس



+ 1
مخالفم - 0

تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه محفوظ و متعلق به تمیم خبر می باشد .
هرگونه کپی و نقل قول از مطالب سايت با ذكر منبع بلامانع است.